Dünyada obezite oranının artmasıyla birlikte bu durumun tedavisi olan ameliyatlarda artmıştır. Doktorlar tarafından en çok tercih edilen mide küçültme ameliyatı tüp mide olarak bilinmektedir.
Benim de bu konuda çalıştığım ve alanında uzman olduğum obezite cerrahisinden önce ve sonrasında olan hasta takibi çok önemlidir. Aralarında koordineli çalışan diyetisyen, psikolog, doktor, hemşire ekip çalışması ameliyat öncesi ve sonrasında gereklidir.
Obezite cerrahisinden sonra diyetisyenin rolü nedir?
Ameliyatta yaklaşık olarak midenin %70-80 lik kısmı çıkarılır. Geriye kalan hacim 1 çay bardağı kadar yeni doğmuş bebek midesiyle aynı kalır. Yeni doğmuş bebeği bir anda katı gıdaya geçiremediğimiz için önce anne sütü sonra püre besinler sonra katı gıda şeklinde olur. Aynı şekilde tüp mide hastalarında da ilk hafta açık sıvı, ikinci hafta koyu sıvı, üçüncü hafta püre dönem, dördüncü hafta yumuşak katı, beşinci hafta da hasta katı gıdalara geçmiş olur.
Hafta hafta tüketilebilecek gıdalar
İlk hafta açık sıvı dönemde; bütün besinlerin hepsi berrak sıvı suya benzer şekilde gazsız, tanesiz, şekersiz, asitsiz, kafeinsiz su gibi olur. Oda sıcaklığında tüketilir. İçecekler küçük yudumlarla 5 dakika aralıklarla tüketilmelidir. Art arda yudumlar alınmamalıdır.
Midede doygunluk, kramp, bulantı hissi hissedildiğinde sıvı tüketimine ara verilmelidir. Daha iyi hissedildiğinde tüketime devam edilebilir.
Tüketebilecekleri besinler: Kemik suyu, tavuk suyu, şekersiz tanesiz komposto suları (kayısı, elma, üzüm) sulandırılmış laktozsuz yoğurttan yapılmış ayran, laktozsuz süt, asidi meyveleri içermeyen şeker ilavesiz sulandırılmış meyve suları, tanesiz sebze suları, yüksek proteinli süt, badem/ hindistan/ soya sütü.
İkinci hafta koyu sıvı dönemde; koyu çorbaları içebilirler. Gaz yapmayan sebzeleri kullanarak tanesiz yoğun kıvamlı çorba tüketebilirler.
Tüketebilecekleri besinler: Kabak, sütlü kremasız mantar, patlıcan, havuç, balkabağı gibi sebzelerden çorbalar
Üçüncü hafta püre dönemde; Tüketilen katı gıdalardan sonra sıvı gıda tüketmek için 30 dakika beklenmelidir. Bu kural ömür boyu sürdürülmelidir. Kurubaklagiller gaz yapabileceğinden tüketilmemelidir. Sebze püresi olarak nişasta içeriği yüksek olduğundan patates ve gaz yapıcı brokoli, karnabahar, lahana, bakla, pırasa, enginar, kuşkonmaz gibi sebzeler tercih edilmemelidir.
Tüketebilecekleri besinler; Rafadan yumurta, çırpılmış yumurta, yağsız tavada yapılmış omlet (çatalla ezilmeli ve çok çiğnenerek tüketilmeli), suda pişirilmiş çılbır, menemen (kabuksuz sebzeler blenderdan geçirilmelidir), light krem peynir, yağsız tuzsuz lor peyniri, yumuşak süzme peynir, sebze püresi, meyve püreleri (portakal, mandalina, greyfurt, muz dışındaki meyveler), hazır bebek püreleri şekersiz ise kullanılabilir.
Dördüncü haftada artık katı gıdalara geçilmiştir. Protein miktarı günlük 60-80 gramdır. Küçük porsiyonlarla beslenmeye başlanmalı, tolere edilemeyen besinler bir hafta kadar ertelenmeli daha sonra tekrar denenmelidir. Nemli, yumuşak etler daha iyi tolere edilir. Pişirme tekniği olarak haşlama/fırın/ızgara/buğulama yapılmalıdır. Günde en az 2 litre su tüketilmelidir.
Tüketebilecekleri besinler: Izgara/haşlama/fırın tavuk ve hinci
Izgara/fırın/buğulama mevsim balıkları
Ton balığı (yağı süzülmüş)
Köfte
Sebze yemekleri (gaz yapıcı sebzeler dışındaki sebzeler)
Meyveler (ekşi meyveler hariç; portakal, mandalina, greyfurt gibi..)
Yumurta (haşlama/omlet/çırpılmış)
Obezite cerrahi sonrasında örnek beslenme programı
| SABAH (09.00) | 1 haşlanmış yumurta veya 1 yumurtadan yağsız tavada menemen/omlet 1 dilim light peynir veya 2 yemek kaşığı lor peynir 2-3 tane tuzsuz zeytin veya 1 yemek kaşığı avokado |
| ÖĞLE (12.00) | ALTERNATİF 1: 2 yemek kaşığı sebze yemeği + 1 yemek kaşığı yoğurt veya 1 dilim peynir (çatalla ezilmeli) ALTERNATİF 2: 2 yemek kaşığı tavuk sote + 1 yemek kaşığı sebze yemeği ALTERNATİF 3: 60 gram köfte/tavuk ızgara/haşlama/fırın + 1 yemek kaşığı yoğurt ALTERNATİF 4: 60 gr ızgara/fırın/balık + 1 yemek kaşığı haşlanmış/fırınlanmış/közlenmiş sebze ALTERNATİF 5: 2 dilim beyaz peynir + 1 yemek kaşığı haşlanmış/fırınlanmış sebzeler |
| ARA (15.00) | 1 su bardağı laktozsuz süt/laktozsuz kefir/laktozsuz yoğurttan yapılmış ayran veya 1 dilim peynir veya 1 porsiyon meyve |
| AKŞAM (19.00) | ALTERNATİF 1: 2 yemek kaşığı sebze yemeği + 1 yemek kaşığı yoğurt veya 1 dilim peynir (çatalla ezilecek) ALTERNATİF 2: 2 yemek kaşığı tavuk sote+ 1 yemek kaşığı sebze yemeği ALTERNATİF 3: 60 gram köfte/tavuk ızgara/haşlama/fırın + 1 yemek kaşığı yoğurt ALTERNATİF 4: 60 gr ızgara/fırın/balık + 1 yemek kaşığı haşlanmış/fırınlanmış/közlenmiş sebze ALTERNATİF 5: 2 dilim beyaz peynir + 1 yemek kaşığı haşlanmış/fırınlanmış sebzeler |
Not: 5. Haftadan sonraki hastalar için örnek olarak hazırlanmıştır. Porsiyonlar her kişide farklılık gösterir.